Elektrik çarpması

İnsan vücudu bir elektrik akımı ile direkt olarak karşılaştığında akım vücut içinden geçerek elektrik çarpması dediğimiz duruma neden olur. Bu durum, elektrik akımının derecesi ve temas süresine bağlı olarak, hafiften ağıra kadar değişen derecelerde hasara neden olabilir.

Küçük çocuklar, özellikle 2-4 yaş arasındakiler, kabloları ısırdıkları veya delikleri kapatılmamış prize çatal ve bıçak gibi metalleri soktuklarında elektrik çarpmasına maruz kalırlar. Bu tip kazalar elektrikli oyuncaklar ve aletler yanlış kullanıldığı veya elektrik akımının çocuğun küvet, lavabo gibi bulunduğu yer veya yakınında suyla temas etmesi sonucu da meydana gelebilir. Yıldırım çarpması 1/5 vakada görülebilir.

Elektrik çarpması anında yapılması gerekenler

Bu durumda ilk yapılması gereken sigortaları kapatmaktır. Bunun dışında eğer yapılabiliyorsa fiş prizden çıkarılmalı veya elektrik düğmesi kapatılmalıdır. Bunlar yapılamıyorsa kablo kesilmeli veya kablonun çocukla teması ortadan kaldırılmalıdır. Sizi de elektrik çarpmaması için elektriği geçirmeyecek, kuru ve kalın tahta sopa, rulo haline getirilmiş gazete, magazin, ceket gibi şeyler kullanmanız gerekir.

Elektrik kaynağını devreden çıkaramıyorsanız çocuğu uzaklaştırmaya çalışın. Yine de hiç bir zaman elektrik çarpmasına neden olan kaynakla temas halinde olan çocuğa çıplak elle dokunmayın; yukarıda bahsettiğimiz elektrik akımını iletmeyen gereçleri kullanmanız gerekir. Tabii bu yukarıda bahsedilen metodlardan hiç biri sigortaların kapatılması kadar emniyetli değildir.

Elektrik çarpmasının tedavisi

Sigortalar kapatılır kapatılmaz (veya çocuk elektrik çarpmasına neden olan kaynaktan uzaklaştırıldıktan sonra) çocuğun nefesini, nabzını, cilt rengini ve şuur durumunu derhal kontrol edin. Solunum veya nabız durmuşsa yada çok hızlı veya düzensiz ise hemen kalp masajı ve solunum yardımı yapmaya başlayın ve çevredekilere derhal acil ambulans ve yardım için telefon etmelerini söyleyin. Aynı zamanda çocuğu gereksiz yere bir yerden bir yere çekip taşımayın. Zira ciddi bir elektrik çarpması omurga kemiklerinde kırıklara yol açmış olabilir.

Çocuğun şuuru yerinde ise ve elektrik çarpması hafif gibi görünüyorsa ağız ve yüz bölgesi dahil olmak üzere ciltte yanık olup olmadığına bakın. Ardından derhal çocuk doktorunuzu arayın. Çünkü elektrik çarpması bir uzmanın muayenesi olmadan fark edilemeyecek iç organ hasarlarına neden olabilir. Bu nedenle, elektrik çarpan her çocuk mutlaka doktora götürülmelidir.

Çocuk doktorunuz hafif yanıkları temizleyecek ve tedavisini yapacaktır. Doktorunuz olası iç organ hasarını tespit edebilmek için laboratuvar tetkikleri isteyebilir. Çocukta ciddi yanıklar ve/veya kalp ve beyin zedelenmesini gösteren belirtiler varsa hastaneye yatırılacaktır.

Elektrik kazalarının önlenmesi

Elektrik prizlerinin deliklerinin örtülmesi, tüm kordonların çok iyi bir şekilde yalıtılması ve olası elektrik kazalarının olabileceği ortamlarda yetişkinlerin çocukları çok dikkatli olarak gözlemesi bu tip kazalardan korunmanın en iyi yoludur. Özellikle, küçük elektrikli aletlerin (saç kurutma makinesi, elektrikli el radyosu vs.), banyo küveti ve havuz kenarında son derece tehlikeli olabileceği unutulmamalıdır.

Zehirlenmeler

Bazen anne-baba çok dikkat etse de çocuklar zehirli maddelerle ne yazık ki karşı karşıya kalabiliyorlar. Bu gibi durumlarda sakin olmak ve çocuğunuza yardımcı olabilecek bilgileri toplamanız çok önemlidir.

Yutma yolu ile olan zehirlenmeler

Çocuğunuzu açılmış veya boş bir şişe, kutu vs. ile gördüğünüzde ve zehirlenmeye yol açabilecek bir durumdan şüphelendiğinizde yapacağınız ilk şey sakin olmak ve çabuk hareket etmektir.

Öncelikle çocuğun elinden şüpheli maddeyi alın. Çocuğun ağzında maddeden hala biraz varsa tükürmesini sağlayın veya parmağınızı kullanarak ağzından çıkarın. Ağızdan çıkan maddeyi çocuğunuzun ne yuttuğunu anlamaya çalışmanıza yardımcı olabilecek diğer her şey gibi saklayın. Şüpheli maddeyi ve kutusunu acil birime çocuğunuzu götürdüğünüzde yanınızda bulundurun. Çocuğunuza daha çok zarar verebileceğinden kesinlikle KUSTURMAYIN. Çünkü eğer yakıcı bir madde yutmuşsa bu, kusma anında yutağı ve ağız mukozasını ciddi şekilde ikinci bir kez zedeleyecektir.

Eğer çocuk bilincini kaybetmiş, nefes almıyor veya havale nöbetleri geçiriyorsa derhal en yakın hastanenin acil servisine götürün.

Cilt yolu ile olan zehirlenmeler

Çocuğunuz üstüne tehlikeli kimyasal bir madde dökmüşse giyeceklerini çıkartın ve karşı koysa bile vücudunu ılık suda en az 15 dakika süre ile yıkayın. Kesinlikle yağ veya krem sürmeyin ve derhal çocuğunuzu hastanenin acil servisine götürün.

Gözlerin zehirli maddeyle temas etmesi

Göz kapağını kaldırarak gözün iç tarafını oda sıcaklığında olan akar suyun altına tutun. Sizden başka yetişkin biri daha varsa o kişinin çocuğu tutması bu işi daha kolay yapmanıza yardımcı olacaktır. Yoksa, çocuğu sıkıca büyük bir havluya sararak ve bir kolunuzun altına alarak serbest kalan elinizle bu işlemi yapabilirsiniz. Gözü 15 dakika süre ile yıkayın ve çocuğunuzu derhal en yakın acil servise götürün. Kesinlikle göz bardağı, göz damlası veya göz pomadı kullanmayın.

Zehirli gazlar yolu ile olan zehirlenmeler
Bu tip duman ve gazlar evde aşağıdakilerden kaynaklanabilir:

Kapalı garajda çalıştırılan araba
İyi çalışmayan odun, kömür veya gaz sobaları
Gazla çalışan ısıtıcılar, fırın veya ocaklar

Eğer çocuğunuz zehirli duman veya gazla karşılaşmışsa derhal temiz havaya çıkarın ve derin derin nefes almasını sağlayın. Nefes alıyorsa derhal acil servise götürün. Nefes almıyorsa hemen solunum yardımı ve kalp masajına başlayın ve kendisi nefes alana kadar yardıma devam edin. Bu arada çevredekilerden ambulansa haber vermelerini isteyin.

İpeka şurubu hakkında birkaç bilgi

İpeka şurubu zehirli madde içen çocuğu kusturmaya yardımcı olan ve geçmişte çok kullanılan bir ilaçtır. Oysa bu çoğunlukla yararlı bir girişim değildir. Hangi yolla olursa olsun (İpeka şurubu, tuzlu su içirme, parmak yolu ile kusturma) zehirlenme durumunda hiç bir şekilde çocuğunuzu kusturmamanız gerektiğini unutmayın.

Hafif kafa travmaları

Hemen hemen bütün çocuklar bir şekilde başlarını bir yere çarparlar. Bu tip kazalar moral bozucu olsa da çoğu hafiftir ve genelde ciddi problemlere yol açmaz. Fakat aşağıdaki grup içinde yer alan çocuklar için hafif derecedeki kafa travması bile son derece tehlikeli olabilir:

2 yaşından küçük çocuklar

Boyun yaralanmaları olanlar

Epileptik (havale nöbetleri geçirenler) ve hareket kusuru (felç gibi) olan çocuklar

Gelişme geriliği olanlar

Kanamaya yatkınlığı olan veya kolayca cildinde morluklar oluşan çocuklar

Şiddete maruz kalmış çocuklar.

Hafif kafa travması ile birlikte bilincin yerinde olduğu durumlarda neler yapılmalı?
Çocuğunuz başını bir yere çarpmışsa (düşme vs. sonucunda) çocuk doktorunuzu aramalısınız. Doktorunuz kazanın nasıl olduğunu ve çocuğunuzun kendisini nasıl hissettiğini öğrenmek isteyecektir.

Çocuğunuzun bilinci yerinde ise ve size yanıt verebiliyorsa, çarpma hafiftir ve bu durumda genellikle başka bir teste veya film çekilmesine gerek yoktur. Çocuğunuz acıdan veya korkudan ağlayabilir, fakat bu 10 dakikadan fazla sürmemelidir. Şişmeyi önlemek için 20 dakika süre ile çarpmanın olduğu bölgeye soğuk kompres yapmanız ve sonra bir süre çocuğunuzu yakından izlemeniz gerekmektedir.

Çocuğun durumunda bir değişiklik olursa hemen çocuk doktorunuzu arayın. Aşağıdakiler daha ciddi bir travmanın belirtileridir ve bu durumda çocuğunuzu hemen acil servise götürmeniz gerekir:

Gittikçe şiddetlenen baş ağrısı

Konuşmanın bozulması

Düzelmeyen baş dönmesi veya baş dönmesinin sıklıkla tekrarlaması

Aşırı ve uzun süreli ağlama veya başka anormal davranışlar

İki defadan daha fazla kusma

Yürüme güçlüğü

Uyanamama

Burun veya kulaklardan kanama veya su gibi sıvı akması

1 saatten uzun süren ve daha önce var olmayan solukluk

Havale (kasılma / titreme) nöbetleri

Çocukta bilinç kaybı varsa neler yapılmalıdır?
Bu durumda hemen çocuğunuzu acil servise götürün ve bu arada çocuk doktorunuzu da arayın. Çarpmanın şiddetini ve neden olduğu hasarı anlayabilmek için bazı testler yapılacak ve radyolojik tetkikler (bilgisayarlı tomografi ve/veya röntgen) istenecektir. Test sonuçları normalse çocuğunuzu bir süre yakın gözlem altına alacaktır.

Hafif kafa travmasından sonra kalıcı bir hasar olabilir mi?

Gözlem sırasında çocuğunuzun durumu iyi ise ve bir problem ortaya çıkmamışsa uzun süren sorunların olmaması gerekir. Nitekim, bu tip kafa travmalarının çoğunun hafif olduğu unutulmamalıdır. Yine de aklınıza takılan en ufak soru veya kaygıyı çocuk doktorunuzla paylaşmaktan çekinmemelisiniz.

Uzm. Dr. Filiz O. Seeborg
International Polikliniği Etiler